Elastomerlere Genel Bakış

Elastomer nedir?

Elastomerler, uzun polimer zincirlerinin çapraz bağlarla (vulkanizasyon) birbirine bağlanmasıyla oluşan, büyük şekil değişikliğinden sonra eski haline dönebilen malzemelerdir. Bu geri dönüş yeteneği, sızdırmazlık elemanının yuva içinde sıkıştırıldığında yüzeye sürekli bir temas kuvveti uygulamasını sağlar.

Sızdırmazlık için önemli özellikler

• Kalıcı sıkışma (compression set): Uzun süre sıkıştırılan parçanın eski kalınlığına ne kadar dönebildiği. Düşük değer, uzun ömürlü sızdırmazlık demektir. Sıcaklık arttıkça kötüleşir.
• Sertlik: Genellikle Shore A ile verilir. Yaygın değer 70'tir; yüksek basınçta 90, düşük basınç ve düşük sürtünmede 50-60 tercih edilir.
• Akışkan uyumu: Elastomer akışkanla temas ettiğinde şişebilir, büzülebilir veya sertleşebilir. Hacim değişimi genel olarak %-5 ile +15 aralığında kalmalıdır.
• Sıcaklık aralığı: Alt sınırda malzeme camsı hale gelip esnekliğini kaybeder; üst sınırda ise yaşlanma ve kalıcı sıkışma hızlanır.
• Mekanik dayanım: Kopma uzaması, yırtılma ve aşınma direnci; özellikle dinamik uygulamalarda belirleyicidir.
• Çevresel direnç: Ozon, UV, oksijen ve su buharına dayanım.

Başlıca elastomer aileleri

Her biri için ayrı yazılar teknik alan bölümünde yer almaktadır.

Malzeme seçimi için pratik sıra

1. Akışkanı belirleyin. Yağ mı, su mu, solvent mi, gaz mı? Katkı maddeleri ve temizlik kimyasalları da hesaba katılmalıdır.
2. Sıcaklık aralığını yazın. Sürekli ve anlık (tepe) değerleri ayrı değerlendirin.
3. Hareket tipini seçin. Statik, salınımlı veya dönel hareket; hız ve strok uzunluğu.
4. Basıncı değerlendirin. Yüksek basınç, sert malzeme ve/veya baskı halkası gerektirebilir.
5. Özel gereksinimleri ekleyin. Gıda, içme suyu veya tıbbi uygunluk, alev yürütmezlik, düşük gaz geçirgenliği.

Tek bir malzeme her koşula uygun değildir; çoğu zaman bir ödünleşim söz konusudur. Emin olunamayan kritik uygulamalarda gerçek işletme koşullarında numune denemesi yapılmalıdır.