Sertlik ve Shore A

Sertlik nedir?

Sertlik, elastomerin yüzeyine batan bir uca karşı gösterdiği direncin ölçüsüdür. Sızdırmazlık elemanının sıkıştırma kuvveti, ekstrüzyon direnci ve sürtünmesiyle yakından ilişkilidir.

Shore A ve IRHD

• Shore A: Yaylı bir duyargaç (durometre) kullanılır; ASTM D2240 ve ISO 48-4 gibi standartlarla tanımlanır. Skala 0 ile 100 arasındadır; 70 Shore A, genel amaçlı O-ring sertliğidir.
• IRHD (Uluslararası Kauçuk Sertlik Derecesi): ISO 48 ile tanımlanır. Küresel uç kullanıldığı için küçük ve eğri yüzeylerde (O-ring gibi) daha uygundur. IRHD ve Shore A değerleri yakın sonuç verir, ancak birebir aynı değildir.

Ölçümde dikkat edilecekler

1. Shore A ölçümü için standart numune en az 6 mm kalınlıkta olmalıdır. İnce kesitli bir O-ring üzerinde doğrudan Shore A ölçmek güvenilir sonuç vermez; bunun için aynı karışımdan hazırlanmış test plakası veya mikro-IRHD ölçümü kullanılır.
2. Ölçüm, yüzeyle temastan yaklaşık 1-3 saniye sonra okunur; süre uzadıkça değer düşer.
3. Test sıcaklığı 23 ± 2 °C olmalıdır.
4. Genel tolerans ± 5 birimdir.

Sertliğin etkileri

Sertlik arttıkça ekstrüzyon direnci yükselir; ancak sızdırmazlık için gereken sıkıştırma kuvveti ve montaj kuvveti de artar. Çok sert malzeme, kusurlu yüzeyleri iyi kapatamaz.

Sıcaklık ve yaşlanma

Düşük sıcaklıkta sertlik artar, yüksek sıcaklıkta kısa sürede azalır ve uzun vadede kimyasal yaşlanma nedeniyle tekrar yükselir. Yağda şişen malzemelerin sertliği de düşer. Sertlik değişimi (örneğin yaşlanma testinde +10 puan üzeri) sıkça kullanılan bir kabul ölçütüdür.

Pratik tavsiyeler

• Bilinmeyen durumlarda 70 Shore A ile başlayın.
• Yüksek basınçta önce yuva boşluğunu küçültün; sertliği artırmak tek çare değildir.
• Eski ve yeni parçayı karşılaştırırken aynı yöntemle (Shore A ya da IRHD) ölçüm yapın.
• Sertliği tek başına malzeme kalitesi ölçütü olarak kullanmayın; kalıcı sıkışma ve çekme özellikleri de değerlendirilmelidir.