Standardizasyon
O-ring Ölçü Standartları (ISO 3601, AS568)
Metrik ve inç tabanlı O-ring ölçü sistemleri, ISO 3601 bölümleri ve AS568 kodları.
Güncelleme: 19 Ekim 2026
Neden standart ölçüler?
O-ringler çok sayıda üretici ve kullanıcı arasında değiş tokuş edilen parçalardır. Ölçü standartları, farklı kaynaklardan alınan parçaların aynı yuvaya uymasını ve tek bir kodla sipariş edilebilmesini sağlar.
İki temel boyut
Bir O-ring iki ölçüyle tanımlanır:
- d1: İç çap (mm)
- d2: Kesit çapı, yani halkanın kalınlığı (mm)
Sipariş örneği: 20 x 2,5 iç çapı 20 mm, kesiti 2,5 mm demektir; malzeme ve sertlik ayrıca belirtilir (örneğin NBR 70).
ISO 3601
ISO 3601 serisi, akışkan gücü uygulamalarında O-ringlerin ölçülerini ve kalitesini tanımlar:
- ISO 3601-1: İç çap, kesit ve toleransları. İki tolerans sınıfı vardır: A (genel endüstri) ve B (daha sıkı toleranslı, hassas uygulamalar).
- ISO 3601-2: Genel endüstriyel uygulamalar için yuva ölçüleri.
- ISO 3601-3: Kalite kabul kriterleri; kalıp çapağı, yüzey kusurları, kalıp izi gibi hataların sınırları.
- ISO 3601-4: Baskı (anti-ekstrüzyon) halkalarına ilişkin hükümler.
Metrik kesit serisinde yaygın değerler 1,5 / 1,8 / 2,0 / 2,5 / 2,65 / 3,0 / 3,55 / 5,3 / 7,0 mm'dir.
AS568 (inç tabanlı)
AS568, havacılıkta doğan ve dünyada yaygınlaşan inç sistemli ölçü tablosudur. Her ölçünün "-xxx" biçiminde kısa bir kodu vardır:
| Kod aralığı | Kesit (d2) | Yaklaşık mm |
|---|---|---|
| -001 ... -050 | 0,070" | 1,78 |
| -102 ... -178 | 0,103" | 2,62 |
| -201 ... -284 | 0,139" | 3,53 |
| -309 ... -395 | 0,210" | 5,33 |
| -425 ... -475 | 0,275" | 6,99 |
Örneğin AS568-214, kesiti 3,53 mm olan bir ölçüdür. Kod ile iç çap arasında ezbere bir formül yoktur; tablo kullanılmalıdır.
Diğer sistemler
- JIS B 2401: Japon standardı; P ve G serileri yaygındır.
- BS 1806: İnç tabanlı İngiliz standardı.
- DIN 3771: Artık geçerli olmayan, ISO 3601'e dönüşmüş Alman standardı; eski çizimlerde hâlâ görülebilir.
Metrik ve inç değerleri çoğu zaman birbirine çok yakındır ancak aynı değildir; örneğin 2,5 mm ile 2,62 mm kesitli O-ringler birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Değişim yapılırken sıkıştırma oranı ve yuva doluluğu yeniden hesaplanmalıdır.
Ölçü doğrulama
- İç çap, konik mastar veya kumpas yerine uygun bir O-ring ölçü konisiyle ölçülmelidir; çünkü esnek parça kumpasla bozulur.
- Kesit, birkaç noktadan ölçülüp ortalaması alınmalıdır.
- Şüpheli durumlarda ölçü, toleransla birlikte belgelenmelidir.